Alleskunner Fatoumata Diawara wil het allemaal

"Al vanaf mijn geboorte ben ik bezig mijzelf uit te drukken"

Fatoumata Diawara is een vrouw met een missie. Een Ivoriaanse schonevan 28 jaar met de wilskracht en souplesse van een Afrikaanse leeuw. Zelfbewust. Hongerig. Met meerdere pijlen op haar boog. Klaar om raakte schieten op alle doelen die zij in haar vizier krijgt en zo te zienalert en wijs genoeg zich nergens in te verslikken.

Zingen, componeren, spelen, dansen, films maken en acteren: ik wilhet allemaal, net als Beyoncé', zegt zij vol overgave vanuit haareenvoudige appartement in het achttiende arrondissement van Parijs., Als ik binnenkom heerst er alom actie in huize Diawara. De nachtvoorafgaand aan het interview heeft zij tot in de kleine uurtjes gejamd met de muzikanten van haar huidige werkgeefster Oumou Sangaré. In Londen. Zij heeft nauwelijks geslapen, maar lijkt daar niet onder te lijden.
Meteen na het interview met Stream vertrekt zijspoorslags naar een repetitie. Terwijl zij de laatste plooitjes in haar kleurrijke, op maat gemaakte kleding gladstrijkt staat zij nogeven een filmer te woord die een documentaire maakt voor de World Sessions, het nieuwe muziekconcept van Diawara's Nederlandse platenlabel World Connection.
Ik krijg een glaasje pompelmoessap om de tijd te doden en wachtzo geduldig mogelijk op mijn beurt, terwijl zij met passie praat over haarplannen zelf een film te maken.

Rigoureuze keuzes lopen als een rode draad door Fatoumata Diawara's leven. Al op haar veertiende werd zij geadopteerd door een tante in Mali. Tot die tijd woonde zij bij haar ouders in Ivoorkust. "Ik was een normaal meisje dat naar school ging, maar ook een meisje dat ontzettend veel danste. Al heel vroeg was dansen iets waarmee ik mijzelf kon uitdrukken. Mijn vader zag dat ook. Aanvankelijk stimuleerde hij mij enorm daarin. Hij leidde een dansgroep in de hoofdstad Abidjan en liet mij bij die groep dansen tijdens manifestaties. Dansen werd op een gegeven ogenblik zobelangrijk en verslavend voor me dat ik niet eens meer naar schoolging. Het was een eerste levensbehoefte geworden. Dat werd mijnvader te gortig. Hij besloot mij daarom naar een tante in Mali testuren, zodat ik daar weer braaf naar school zou gaan. Dat deed ik, alleen hadden mijn ouders er geen rekening mee gehouden dat mijn tante actrice van beroep is. Al snel nodigde zij mij uit in Malinese films te komen spelen. Ik ging nog wel naar school, maar in de zomervakanties was ik fulltime actrice. Ik werd overal voorgevraagd. Het was voor mij altijd een droom geweest om op het toneel te staan. Het maakte mij niet uit waarmee."
"De keuze van mijn ouders om mij naar Mali te sturen is achteraf een goede geweest, dat zien zij nu zelf ook wel in. Het heeft mijn energie gekanaliseerd. Want in mijn kindertijd waren mijn driften nauwelijks te beteugelen."
"Ik had zo ontzettend veel energie. Op het agressieve af. Een soort ADHD, ja. Begrijp mij, begrijp mij', leek ik steeds maar te willen zeggen tegen de buitenwereld."

Rond haar twintigste maakte zij een andere beslissende keuze: zij vertrok naar Parijs. Van de ene op de andere dag: "Als vrouw in Afrika is het niet gemakkelijk actrice te zijn. Je wordt al snel voor hoer versleten. Als ik in Mali was gebleven was ik al getrouwd geweest en had ik vijf kinderen gehad. Een vrouw in Afrika is bestemd om kinderen te maken en verder niets. Dus vluchtte ik weg van mijn adoptieouders. Zonder iets te zeggen. Vijf jaar lang hebben zij niet geweten waar ik uithing. Acht jaar volledig mijn eigen gang gaan in Parijs heeft mij in de gelegenheid gesteld te weten wat ik precies wil. Ik ben nog steeds dat kleine meisje dat altijd wil dansen, dat altijd wil zeggen wat ze te zeggen heeft."

De new wassoulou folk' van Fatoumata Diawara is net zo vitaal als de zangeres zelf. Evenals haar evenknie Oumou Sangaré vermengt zij traditionele West-Afrikaanse muziekstijlen met invloeden van soul, jazz, funk, pop en Hindoestaanse muziek. Al zullen wij westerlingen haar liedteksten in de mandengue-taal Bambara niet woord voor woord begrijpen, de boodschap die zij in haar muziek predikt is eenduidig. Alles draait om vrijheid en de liefde die daar bij hoort.
"Ik moet gewoon in mijn eigen taal zingen, want sommige dingen in Afrika moeten echt veranderen. Besnijdenis van vrouwen is niet goed. Het gedwongen huwelijk evenmin. En de kinderen, daar zou men veel beter naar moeten luisteren. In mijn teksten pleit ik voormeer vrijheid. Vrijheid van de vrouw. Met mijn muziek probeer ik deze boodschap over te brengen, zonder het politiek te willen maken. De teksten zijn soms misschien hard, maar de melodieën en de ritmes zijn zoet, gevoelig en voor de hele wereld voelbaar. In Frankrijk komen er veel mensen naar mij toe om te zeggen dat zij exact begrijpen wat ik zing."

Jarenlang speelde, danste en zong Diawara in theaters. Tot haar twintigste in Mali, vervolgens in Parijs en de laatste jaren ook overzee. Zij toerde met het theatergezelschap Royal de Luxe en speelt een hoofdrol in de musical Kirikou et Karaba. Op muzikaal gebied waren er samenwerkingen met jazz-zangeres Deedee Bridgewater in het project Red Earth en met Oumou Sangaré, bij wie zij nu als achtergrondzangeres werkt. Met haar nieuwe album - dat na de zomer verschijnt - en tournee zetzij een grote stap voorwaarts, omdat zij nu voor het eerst als hoofdartieste naar voren treedt.
"Mijn eigen projecten gaan voor. Als ik tien dagen niet aan mijn eigen werk toekom word ik verdrietig. Ik moet scenario's schrijven, gitaarspelen en naar nieuwe muziek luisteren. En zingen natuurlijk. Thuis of onderweg, dat maakt niet uit. Ik draag mijn dictafoon altijd bij me."

Net nu Diawara aan het echte begin staat van haar muzikale solocarrière en alle aandacht op haar gevestigd lijkt, heeft zij een beslissing genomen van heel andere aard: op 6 maart trad zij in het huwelijk met een Italiaan. Op mijn vraag of dat wel een verstandige timing is, reageert zij enthousiast. "Muziek, het huwelijk en de kinderen die daarbij horen, dat maakt mijn leven compleet. Ik zing veel over kinderen. Ik vind dat de mensen niet genoeg naar hen luisteren. Ik wil graag een gezinsleven, zodat ik mijn kind kan geven wat het verdient. Mijn man heb ik een paar jaar terug ontmoet tijdens een filmshoot in Burkina Faso. Hij weet dus wat mijn ambities zijn en respecteert dat. Hij zal mij heus niet gaan belemmeren. Mocht hij dat wel doen, dan zal dat ernstige gevolgen hebben!"

tekst Simon Hoogland
foto's World Connection

Programma:
9 apr. 20:15 uur
De Doelen, Rotterdam
www.dedoelen.nl

10 apr. 21:00 uur
Podium Mozaiek, Amsterdam
www.podiummozaiek.nl

13 apr. 20.15 uur
De Oosterpoort, Groningen
www.de-oosterpoort.nl

14. apr 21.00 uur
Luxor live, Arnhem
www.luxorlive.nl

15 apr. 20.30 uur
Korzo5HOOG, Den Haag
www.korzo.nl

17 apr. 20.00 uur
Vredenburg Leeuwenbergh, Utrecht
www.vredenburg.nl

18 apr. 20.00 uur
Theaters Tilburg, Tilburg

Pagina 1